एक पत्र …

प्रिय एक सुजाण नागरिक,

कदाचित हे पत्र तुला मिळाल्यावर तू थोडा अचंबित होशील, की हे पत्र मला कसे काय आले. आणि कोणी पाठवले. तर मित्रां गोंधळून जाण्यापूर्वी तुला मला सांगावस वाटत की मी स्वच्छता आहे. आज मला माझ्या मनातल थोड बोलायचं होत म्हणून हा पत्र प्रपंच. कुठून आणि कस सुरुवात करू तेच कळतं नाही. खूप दिवस झाले आपली भेटही झाली नाही. तशी होते पण ती फक्त काही काळापुरती. परवा कित्येक मुलं घाणीच्या साम्राज्यात भयंकर आजारी पडलेले पाहिले आणि न राहून आज तुला पत्र पाठवले.


मी तुला आता काही गोष्टी एका मित्राच्या नात्याने सांगत आहे. आपली भेट सतत व्हावी एवढीच माझी तळमळ आहे. तू नेहमीच मला भेटायला आतुर असतोस पण कित्येक ठिकाणी तू मला विसरून जातो हे मात्र नक्की. बस स्थानक , रेल्वे स्टेशन आणि इतर काही ठिकाणी आज मी दिसतही नाही. मला खरंच खूप वाईट वाटत की माझ स्थान फक्त तुझ्या घरामध्येच राहील आहे. आता काहीच्या घरातही मी दिसत नाही हा भाग वेगळा. आज बस स्थानकाच्या शेजारी एका छोट्या दुकानदाराने साफसफाई केली आणि मला अगदी मनापासून बोलावलं मी दुकानात आले पण रस्त्यावर त्याने घान करून मला तिथून हाकलून लावले. खरंतर त्याच्या दुकानात आल्याचा आनंद होताच मला पण त्याने रस्त्यावर घाण करून मला काढून टाकले त्याचा थोडा रागही होता. तर मला यापुढेही काही सांगायचं आहे तुला, मी त्याच्या दुकानात बसून बाहेर काय चालले आहे ते पहात होते, तर सगळीकडे बस स्थानकावर त्या घाणीचे साम्राज्य अगदी मनसोक्त हसत होते. बस स्थानकाच्या भिंतीवर काही सुजाण नागरिक पानांच्या , तंबाखूच्या, गुठख्याच्या पिचकाऱ्या अगदी बिनधास्त मारत होते आणि शेजारी उभारलेले बस कर्मचारी शांत बसून माझा होणारा अपमान गप्प बसून पहात होते. पहाता पहाता नजर दुसरीकडे गेली तर एक स्त्री खिडकीच्या बाहेर हात करून रिकाम्या प्लॅस्टिक पिशवी टाकत होती. प्रत्येक ठिकाणी माझी होणारी हाकल्पट्टी मी गप्प बसून पहात होते. पण तुला खर सांगू मला मनातून खूप वाईट वाटतं होत.

मनात असंख्य विचार आले की मी इथे दुकानात बसून कसला तोरा मिरवत आहे जिथे बाहेर मला फक्त अपमानच सहन करावा लागत होता. अशीच काही कथा माझी रेल्वे स्टेशन वरही होती. तू स्वतःला एक सुजाण नागरिक समजतोस मग तू या गोष्टी गप्प. का सहन करतोस? खरंच त्यावेळी मला खूप वाईट वाटलं, मनात असंख्य विचारांचा कल्लोळ माजला, की मी स्वच्छता कोणाचं काय नुकसान करते , मी तुम्हाला आजपर्यंत फक्त आरोग्य दिलं, चांगलं राहणीमान दिलं, आयुष्य सुंदर केलं मी फक्त दिलं तुम्हाला! पण या उलट त्या घाणीने तुमच्याकडून फक्त घेतलंच ना !! तुमचं आरोग्य घेतलं आणि रोगराई आणली , तिने तुम्हाला दुर्गंधी दिली , तिने तुम्हाला फक्त त्रास दिला , पण तरीही तुम्हाला तिचं प्रिय का?? काय चुकलं माझ??


आज खरंच पत्र लिहिताना मला वाईट वाटत की मी आहे याची जाणीव तुम्हाला करून द्यावी लागते. मी तुमच्या बरोबर प्रत्येक ठिकाणी यायला तयार आहे. पण तुम्ही मला फक्त तुमच्या घरा पुरते मर्यादित नका ठेवूत. उघड्यावर शौचाला जाऊ नये , गटारी झाकलेल्या असाव्या , आपण जिथे राहतो तिथला परिसर स्वच्छ सुंदर असावा अस प्रत्येकाला वाटत ना !! मग तसे होत का नाही?? कारण घाण कोण आधी काढणार हा विषय!! पण मी म्हणेन सुरुवात तू आता पासून कर, आणि मी म्हणाले तसं खऱ्या अर्थाने एक सुजाण नागरिक हो. सरकार , प्रशासन काही करेन याची वाटच का पहावी. बदल आधी आपण आपल्यात करायला हवा नाही का? थोडा त्रास होईल पण मी नक्कीच येईल. आगदी हसत हसत येईल. तुझ्या आयुष्यात माझं स्थान खूप महत्त्वाचं आहे हे मलाही माहितेय. पण मी तुझ्या आयुष्यात यावं यासाठी तूही प्रयत्न करायला हवे. आपला परिसर स्वच्छ असवा. घरातही रोज झाडणे, पुसून घेणे, स्वच्छ पाणी वापरणे , आपल्या शरीराला ही स्वच्छ ठेवणे यातच तुझी भलं आहे हे तुलाही माहितेय. खरतर या गोष्टी तू करशील यात शंका नाही. पण मला चिंता भेडसावत आहे ती सार्वजनिक ठिकाणची. जिथे सगळेच मला परक्याची वागणूक देतात. गुटखा आणि तंबाखू खणाऱ्यांची तर मी वैरीणच आहे. दिसेल तिथे हे त्या घाणीचे विविध आकार काढण्यात मग्न असतात. कधी कधी तर ते एखाद्या माणसालाही लाल करतात आणि घाण तेव्हा मिश्किल हसत मला तिथून हाकलून लावते.


विषय तसा खूप साधा आणि सोपा आहे , स्वच्छता !! म्हणजे कोण ?? मीच !!! तुला खर सांगू कित्येक ठिकाणी तर मला जाऊन कित्येक वर्षे लोटली. मी वाट पाहतेय की कधी तरी मला कोणी बोलावेल आणि मी हसत हसत तिथे जाईल. पण काय करू योगच येत नाही. पण अस कळलं की त्या घाणीचा संसार तिथे खूप मजेत चालू आहे म्हणे. तिथे आता रोग, दुर्गंध , कचऱ्याचे ढीग हे तिचे मुलं अगदी आनंदाने राहत आहेत. कोणीतरी मध्ये केला मला बोलवायचं प्रयत्न , पण तोही फसला अस कळलं! जाऊदे , पण तुला कळलं ना की मला तुला भेटायची किती इच्छा असते ते. त्यामुळे आता जरा खरा सुजाण हो आणि उठ परवाच माझे मित्र झाडू आणि केरसुणी तुझी आठवण काढत होते. म्हणाले आता यावेळी स्वच्छता ताईला बस स्थानक , रेल्वे स्टेशन आणि सगळ्या सार्वजनिक ठिकाणी आणायचं म्हणून. हट्ट करून बसले होते पण मी म्हटल आपल्याला कोणी बोलावलं नाही तर जायचं कस !! तर म्हणाले बोलवायची काय गरज!! मी म्हटलं पण आपण मनानी नाही येऊ शकत रे !! इच्छाशक्ती लागते आपल्याला बोलवायची. आता बघ बाबा तूच!! नटून बसलेत यायला. म्हटले पत्र मिळताच आम्हाला न्यायला यायला सांग म्हणून!! त्यांची मर्जी मोडणार नाहीस हे माहितेय मला.


असो , आता जास्त लिहिलं तर म्हणशील किती स्वतःच कौतुक करून घ्यायचं! या स्वच्छता ताईला काही काम नाही दिसतंय. उगाच एवढं मोठं पत्र लिहीत बसली. पण काय करू रे काही ठिकाणी एवढी माझी काळजी घेतात की त्यांना सोडवतच नाही मी, अगदी एवढां जरी मला त्रास झाला तरी माझी काळजी घेतात. पण माझा जीव तुटतो तुमच्यासाठी जिथे मी अजुनही पोहचू शकले नाही. पण मला खात्री आहे आता हे पत्र मिळताच तू मला न्यायला यायची तयारी करशील. तसच वाटलं तर त्याबद्दल मला केरसुणी आणि झाडू सांगतीलच. पण मला तुला भेटण्याची प्रचंड इच्छा आहे. आशा करते आपली भेट नक्की लवकर होईल. आणि हो त्या मुलांची काळजी घे ,वाटल्यास मला सांग मी जाते. मी गेले तिथे की ठणठणीत बरे होतील. बाकी तू सुज्ञ आहेसच!!

तुझीच कायम सोबती

स्वच्छता…

Yogesh khajandar

लेखक

2 thoughts to “एक पत्र …”

Leave a Reply